تجربه از منظر ابن‌سینا و مقایسه آن با استنتاج بهترین تبیین

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو

2 دانشیار فلسفه و کلام دانشگاه باقرالعلوم

چکیده

استنتاج بهترین تبیین، به‌تازگی به‌عنوان استنتاجی جدید در عرض استقراء و قیاس توسط چارلز پیرس در توجیه بسیاری از نظریات علمی ارائه شده است. هدف این نوشتار انجام مقایسه‌ای میان این نوع استنتاج و تجربه از دیدگاه ابن­سیناست. در این مقایسه سعی شده است به تمامی شباهت‌ها و تفاوت­های موجود میان تجربه و استنتاج بهترین تبیین پرداخته شود و در کنار آن به برخی عیوب هر کدام از این دو نیز اشاره شود؛ ازجمله شباهت­های این دو استنتاج می‌توان به مقدمه مضمر موجود در هر دو استنتاج و نیز استقرایی بودن و واقع­گرایی هر دو استنتاج و نیز معیار بودن تبیین علّی در هر دو استنتاج اشاره کرد و از تمایزات میان این دو استنتاج می‌توان به معیارهای انتخاب تبیین بهتر همچون سادگی و جذابیت و تطابق در استنتاج بهترین تبیین اشاره کرد که در تجربه به آنها اعتنایی نشده است. درعین‌حال که کارآمد بودن این معیارها موردتردید است. علاوه بر این، از این تمایزات می­توان به شروط و قواعدی که ابن­سینا بر تجربه افزوده است، اشاره کرد؛ چراکه در استنتاج بهترین تبیین، هیچ اشاره­ای به‌قاعده غیاب­های هم­زمان یا عدم مغالطه اخذ مابالعرض به‌جای مابالذات نشده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

ave Sina's empirical analysis and comparison with the inference of the best explanation

نویسندگان [English]

  • reza mohammad alizadeh 1
  • mahmood moosavi 2
1 PhD student at Bagherol Alum University
2 Associate Professor, University of Bagherol Alum
چکیده [English]

The inference of the best explanation has just been presented as a new inference by induction and analogy by Charles Pierce in justifying many scientific theories. The purpose of this article is to compare this type of inference and experience from Ibn Sina's point of view. In this comparison, it is attempted to address all the similarities and differences between experience and inference of the best explanation, and to point out some deficiencies of both, including the similarities between the two inferences. Both deductive and inductive and realistic both inference and causal explanation criterion in both inferences, and the distinction between the two inference can be selected criteria for better explanation such as simplicity, attractiveness and concordance in deducing the best explanation. He noted that they were not paid attention to the experience. At the same time, the efficiency of these criteria is questionable. In addition, these distinctions can be attributed to the terms and conditions that Ibn Sina has added to the experience, since in deriving the best explanation, there is no hint of the rule of concurrent absenteeism or the fallacy of taking over instead of bias. Not yet.

کلیدواژه‌ها [English]

  • inference of Best explanation
  • Experience
  • reasoning
  • induction

ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله(1373)، برهان شفا، ترجمه مهدی قوام صفری، تهران، فکر روز

ــــــــــــــ(1405هـ)، الشفاءـالمنطق (3جلد) قم، مرعشى نجفى

ــــــــــــــ(1379)، النجاه من بحر الضلالات،تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم

رضایی، رحمت‌الله(1383)، «استنتاج معطوف به بهترین تبیین و توجیه گزاره‌های مربوط به عالم خارج»، معرفت فلسفی، مؤسسه امام خمینی، شماره6، ص61ـ95

صدر، محمدباقر(1406هـ)، الاسس المنطقیه للاستقراء، بیروت، دارالتعارف الاسلامی

علیزاده ممقانی، رضا(1386)، «استنتاج از بهترین تبیین»، پژوهشهای فلسفی، شماره12، ص139ـ160

فخر رازى، محمد(1384)، شرح الإشارات و التنبیهات(2جلد)، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگى، چاپ نخست

قوام صفری، مهدی(1370)، «ارزیابی تجربه در برهان»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی، تبریز، شماره 138ـ139، ص139ـ153

ــــــــــــــ(1378)،«معرفت تجربی از دیدگاه ابن­سینا»، مجله قبسات، شماره12، ص126ـ141

ــــــــــــــ(1380)، «معرفت یقینی از دیدگاه ابن‌سینا»، مجله ذهن، شماره 8، ص81 ـ130

نصیری، منصور(1396)، استنتاج بهترین تبیین بررسی دیدگاه پیتر لیپتون، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

ــــــــــــــ(1395)، تبیین در فلسفه علم، تهران، دانشگاه تهران

موحد ابطحی، محمدتقی(1393)، «استنتاج از راه بهترین تبیین»، پژوهه،

 WWW.PAJOOHE.IR

هارمن، گیلبرت(1384)، استنتاج از راه بهترین تبیین، نشریه ذهن، ترجمه رحمت‌الله رضایی، شماره23، ص439ـ443

Fumerton, Richard(1980), “Induction and Reasoning to the Best Explanation”, The University of Chicago Press on behalf of the Philosophy of Science Association,Volume 47(4), p. 589-600

Harman, gilbert h.(1965), “inference to the best explanation”, the philosophical review,Volume 74(1), P. 88-95

H.B.Mcauliffe,William(2015),”How did Abduction Get Confused With Inference to Best Explanation”,Published by Indiana University Press,Volume 51(3), P.300-319

Lipton, Peter(2004), inference to the best explanation, routledge,London and New york, second edition

Salmon, Wesley(2001), explanation and confinuation: a Bayesian critique of inference to the best explanation in: g. hon and s.s.rakover(eds.); explanation: theoretical approaches and applications

Thagard, Paul(1978), “The Best Explanation: Criteria for Theory Choice”,The Journal of Philosophy,Volume74(1), p.76-92

Van Fraassen, Bas(1989), Laws and Symmetry,Oxford Press

Iranzo,Valeriano(2007), “abduction and inference to the best explanation”, theoria, Volume 22(3), p. 339-346

Campos, Daniel G. (2011),”on the distinction between pierce`s abduction and lipton`s Inference to best Explaantion”, Synthese, Volume180, P.419-442

Lachs, John and talisse, Robert (2008), American philosophy an encyclopedia,routledge,London and New york

Canfield, John v. (1997), Routledge History of Philosophy Volume X, routledge, London and New york

Hon, Georia and Rakover, Sam S.(2001), Explanation Theoretical Approaches And Applications, Kluwer Academic Publisher, Netherland

Thagard Paul R.(1978),”The Best Explanation:Criteria For Theory Choice”,The Journal Of Philosophy,Volume75(2), P.76-92

Wright,john(2018),an epistemic  Foundation for Scientific Realism: Defending Realism Without inference of best explanation, springer, switzerland