تجربه از منظر ابن‌سینا و مقایسه آن با استنتاج بهترین تبیین

چکیده

استنتاج بهترین تبیین به‌ تازگی به ‌عنوان استنتاجی جدید در عرض استقراء و قیاس توسط چارلز پیرس در توجیه بسیاری از نظریات علمی ادعا شده است.  هدف این نوشتار انجام مقایسه­ای میان این نوع استنتاج و تجربه از منظر ابن­سیناست. در این مقایسه سعی شده است به تمامی شباهت­ها و تفاوت­های موجود میان تجربه و استنتاج بهترین تبیین پرداخته شود و نیز در کنار آن  به برخی عیوب هر کدام از این دو اشاره شده است. که از جمله شباهت­های این دو استنتاج می­توان به مقدمه مضمر موجود در هر دو استنتاجو نیز استقرایی بودن و واقع­گرایی هر دو استنتاجو نیز معیار بودن تبیین علّی در هر دو استنتاج اشاره کرد و از تمایزات میان این دو استنتاج می­توان به معیارهای انتخاب تبیین بهتر همچون سادگی و جذابیت و تطابق در استنتاج بهترین تبیین اشاره کرد که در تجربه به آنها اعتنایی نشده­است در عین حال که کارآمد بودن این معیارها مورد تردید است. علاوه بر این از این تمایزات می­توان به شروط و قواعدی که ابن­سینا بر تجربه افزوده است، اشاره کرد چرا که در استنتاج بهترین تبیین هیچ اشاره­ای به قاعده غیاب­های هم­زمان یا عدم مغالطه اخذ مابالعرض بجای مابالذات و.. اعتنایی نشده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Experience from Ibn Sina's point of view and comparing it with the inference of the best explanation

چکیده [English]

The inference of the best explanation has just been claimed as a new inference by induction and analogy by Charles Pierce in justifying many scientific theories. The purpose of this article is to make a comparison between this kind of inference and experience from Ibn Sina's perspective. In this comparison, we have tried to address all the similarities and differences between experience and inference of the best explanation, as well as some shortcomings of each. One of the similarities between these two inferences can be pointed to the intriguing premise of both inference and inductive and realism in both inference and the criterion of causal explanation in both inferences and the differences between the two inferences can be explained by better explanation criteria such as simplicity. And the attractiveness and consistency in the best explanation inferred that they were ignored in the experience while questioning the effectiveness of these criteria. In addition to these distinctions, one can point to the terms and rules that Ibn Sina added to the experience, since in the best explanation no reference is made to the rule of concurrent absences or non-fallacy of extravagance rather than bias.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Inference The best explanation
  • Experience
  • Inference
  • induction
  • Causality