لزوم احیای «شرح القسطاس» شمس الدین سمرقندی

نوع مقاله: علمی- پژوهشی

چکیده

شمس­الدین سمرقندی از منطق­دانان پیرو ابن­سینا در سده هفتم قمری با وجود اینکه نوآوریهای منطقی بسیاری دارد، نقش او در تاریخ منطق سینوی بسیار ناشناخته است؛ برخلاف ابن­سینا، که نوآوریهای منطقی متعدد شیخ‌الرئیس، از او یک منطق­دان برجسته ساخته است. دلیل این مسئله از دیدگاه این مقاله، این است که به موازات عطف توجه به گفتگو درباره منطق­دانان بزرگ در تاریخ هزارساله منطق اسلامی، آثار منطقی سمرقندی ازجمله مهمترین اثر منطقی او یعنی شرح القسطاس هنوز به صورت نسخه خطی است، درست برخلاف ابن­سینا که مهمترین آثار منطقی او (مندرج در شفا، نجات، اشارات، المختصر الاوسط و ...) دردسترس بوده­­اند. در این مقاله با نشان دادن برخی از مهمترین نوآوریهای منطقی سمرقندی، بر اهمیت شخصیت علمی و منطقی او تأکید کرده و لزوم تصحیح کتاب گرانسنگ شرح القسطاس را یادآور می­شویم. سمرقندی در این اثر به آثار منطق­دانان پیش از خود توجه داشته و حضور اندیشه­های منطق­دانان متقدم به­خوبی مشاهده می­شود، لذا نوآوری­های این اثر را باید در میان نقدهای او بر دیگر منطق­دانان، جستجو کرد؛ درعین­حال او بر اندیشه منطق­دانان پس از خود نیز تأثیرگذار بوده است. به­نظر می­رسد با دسترسی به این اثر می­توان توصیفی مستند و تبیینی مستدل و نظام­مند از اندیشه­های نوآورانه منطقی سمرقندی و تثبیت جایگاه او در تاریخ منطق سینوی ارائه کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The need to revive Shams al-Din al-Qastas's commentary

چکیده [English]

Despite the many logical innovations, Shamsuddin Samarqandi, a logician following Ibn Sina in the 7th century AD, is largely unknown in the history of Sinai logic; Don has made a highlight. The reason for this, from the point of view of this article, is that while turning attention to the discussion of the great logicians in the thousand-year history of Islamic logic, Samarkand's logical works, including his most important logical work, Al-Qustas's Commentary, are still manuscripts, just as Ibn Sinai, whose most important logical works (healing, salvation, gestures, al-Maktassar al-Awsat, etc.) were available. In this article, by highlighting some of Samarkand's most important logical innovations, we emphasize the importance of his scientific and logical character and point out the necessity of correcting Gransang's book Al-Qustas. In this work, Samarkandy takes note of the works of earlier logicians and the presence of the ideas of earlier logicians is well-known, so his innovations must be sought among his critiques of other logicians. At the same time he has also influenced the thinking of the later logicians. Access to this work seems to provide a well-documented, systematic description of Samarkand's innovative logical ideas and his placement in the history of Sino-logic.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sino Logic
  • Samarkand
  • Qasdas
  • Logic
  • History of Logic