«الموجز الصغیر فی المنطق» یا «منطق عیون الحکمه» رفع یک ابهام تاریخی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات دانشگاه تهران

چکیده

نقش ابن‌سینا در تحول و توسعه‌ منطق ارسطویی انکارناپذیر است. بررسی دقیق این نقش و ترسیم جایگاه شیخ‌الرئیس در تاریخ علم منطق محتاج دستیابی به تمامی میراث منطقی وی است. بخش قابل توجهی از آثار شیخ در این زمینه به صورت دست‌نویس باقی مانده است. برخی گزارش‌ها از این نسخ غیرقابل اعتماد و مبهم‌اند. بازشناسی آثار و ارائه‌ی گزارش صحیح از آن‌ها در برخی از موارد در گرو تصحیح آن‌هاست.  اطلاعاتی که درباره‌ آثاری چون عیون‌الحکمه، الموجزالصغیر فی المنطق و الاشاره الی علم المنطق در فهارس موجود است، ناقص، خطا و مبهم است. عیون‌الحکمه با اثر دیگری به همین نام و از مولف دیگری، خلط شده و آن را با  الموجز الصغیر فی المنطق در اضافاتی متفاوت دانسته‌اند. این اضافات در واقع متعلق به رساله دیگری از ابن‌سینا با نام تعالیق فی المنطق یا  الاشاره الی علم المنطق است. منطق عیون‌الحکمه همان الموجز الصغیر فی المنطق است که به علت اهمیت به صورت مستقل بازنویسی شده و نام الموجز به خود گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

"Small Epitome in Logic" or "Logic of Oyun –alhikma": Removal of a Historical Ambiguity

چکیده [English]

The role of Ibn Sina in evolution and expansion of logic is undeniable. The exact survey of this role and tracing the place of Sheikh-al Rais in the history of the science of logic requires gaining access to his whole logical heritage.A considerable part of Sheikh's works in this area remains in manuscript form. Some accounts of these manuscripts are unreliable and ambiguous. Recognition of these works and providing a correct account of them in some cases make a critical edition of them necessary.Information about these works which is available in books such as "Oyun – alhikma", "Small epitome in Logic" and "A Hint to Logic" is defective, erroneous and ambiguous. "Oyun – alhikma" has been mistaken with another work by the same title by another author and by different addition has been understood to be the same as "Small Epitome in Logic".In fact these additions belong to another treatise by Ibn Sina with the title "Glosses in logic" or "A hint to the Science of Logic".The Logic of Oyun – alhikma is the same "Small Epitome in Logic" that because of its importance has been written again and taken on the name "Epitome".

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ibn Sina
  • Logic
  • correction of Oyun – alhikma
  • Small Epitome in Logic
  • Glosses in Logic